Zirai don nedeniyle fındık üretiminde ciddi kayıplar yaşanırken, rekolte tahminleri 400 bin tonun altına inebilir. Serbest piyasada fiyatlar 170-180 TL/kg bandında seyrederken, alivre fiyatlar 200 TL’yi aşmış durumda. Sektör temsilcileri, TMO’nun geçen yıl 130-132 TL/kg olarak açıkladığı alım fiyatlarının bu yıl 250 TL civarında olmasını bekliyor. Ancak TMO’nun fiyat açıklamasını geciktirmesi, piyasada spekülatif hareketlenmelere yol açabilir.
“Rekor Fiyatlar Kapıda: 300 TL Sürpriz Değil”
Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği Fındık ve Fındık Mamulleri Sektör Komitesi Başkan Yardımcısı Sebahattin Arslantürk, bu sezonun alışılmadık dinamiklere sahip olduğunu vurguluyor. Arslantürk, “Rekolte 450 bin tonun altında kalabilir, hatta 400 bin tona gerileyebilir. Bu, fındık fiyatlarını TL bazında 300 TL’ye, dolar bazında ise 10 doların üzerine taşıyabilir” diyor. 2014’te 8 doları gören fındık fiyatlarının enflasyon düzeltmesiyle bugün 10 doları aşması bekleniyor.
Üreticiler Maliyet Artışıyla Karşı Karşıya
Ordu’daki fındık üreticileri, işçilik ve gübreleme maliyetlerinin geçen yıla göre iki katına çıktığını, kahverengi kokarca ile mücadele için yapılan ilaçlamaların da giderleri artırdığını belirtiyor. Üretici Yüksel Göl, “Fındık azsa, değeri yüksek olmalı. TMO’nun özel koşulları göz önünde bulundurarak fiyat açıklaması gerek” diyor. Göl, ayrıca erken hasadın verim kaybına yol açabileceği uyarısında bulunarak, “Devletin belirlediği hasat takvimine uyulmalı, acele eden kaybeder” diye ekliyor.
İhracatçılara “Temkinli Ticaret” Çağrısı
Arslantürk, bu sezonun “temkinli ticaret” sezonu olduğunu vurguluyor: “Satmadan mal alınmamalı. Üreticiler de ürünlerini kontrollü sunmalı, erken satışlar zarar getirebilir.” Arslantürk’e göre, bu yıl “malı olanın sözü geçecek.” 2014-2015 sezonunda rekolte 400 bin tona gerilediğinde ihracat geliri 2,8 milyar dolara ulaşmıştı. Bu sezon da benzer bir tabloyla tarihi fiyat zirveleri görülebilir.
TMO’nun Rolü: Denge ve Destek
Fındık üreticisi ve brokeri Osman Çakmak, TMO’nun geçmişte piyasaya sağladığı istikrarın altını çiziyor. 2022-2023 sezonunda TMO’nun levant kalite fındıkları 125 TL’den satışa sunması, sanayi tesislerinin devamlılığını sağlamıştı. Çakmak, “TMO, zirai don sonrası fiyatların 220 TL’ye fırladığı bir ortamda sanayiciye nefes, üreticiye umut oldu” diyor.
TMO’nun Hamlesi Bekleniyor
Fındık sektörü, TMO’nun alım fiyatını açıklamasını dört gözle bekliyor. Rekoltenin düşük olması, maliyetlerin artması ve serbest piyasadaki fiyat dalgalanmaları, sektörün tüm aktörlerini zorluyor. TMO’nun açıklayacağı fiyat, sadece üreticilerin değil, sanayici ve ihracatçıların da yol haritasını çizecek. Sektör, “Fiyat erken açıklansın, herkes önünü görsün” çağrısında birleşiyor.
